Home
Vragen en antwoorden

Veelgestelde vragen, eerlijke antwoorden

Wat mensen ons het vaakst vragen over effectief altruïsme, ook de kritische vragen. De antwoorden zijn kort, met links voor wie meer wil weten.

Nieuw hier? Begin bij Wat is effectief altruïsme?

In het kort

Vijf dingen die vaak verkeerd begrepen worden

  1. Het is een vraag, geen lijst met antwoorden
  2. Het gaat niet alleen om doneren
  3. Je bepaalt zelf hoeveel je doet
  4. Kritiek is welkom
  5. Je hoeft nergens lid van te worden

Ze komen hieronder allemaal aan bod.

Het idee

Wat is effectief altruïsme?

Wat is effectief altruïsme?

Het is het project om uit te zoeken hoe je anderen zo veel mogelijk kunt helpen, met bewijs en zorgvuldig redeneren, en daar vervolgens naar te handelen.

Het is een onderzoeksveld dat probeert te bepalen wat de meest urgente problemen in de wereld zijn en hoe je ze het best aanpakt. Het is ook een community van mensen die dat onderzoek gebruiken in hun werk, hun donaties en hun vrije tijd.

Is dat niet gewoon gezond verstand?

Het idee klinkt vanzelfsprekend. Het doen is zeldzaam. De meesten van ons geven aan een doel of kiezen een baan omdat iets toevallig op ons pad kwam en ons raakte. Weinig mensen vergelijken eerst de opties.

Effectief altruïsme voegt die ene stap toe: van alles wat ik zou kunnen doen, waarmee help ik het meest?

Zeg je dat wat ik nu doe niet effectief is?

Dat weten we niet, en we oordelen niet. Loopbanen, goede doelen en problemen verschillen enorm in hoeveel goed ze doen. Als je je opties nooit hebt vergeleken, zou het geluk zijn als je bij de beste bent uitgekomen. Dat geldt voor ons allemaal.

Het goede nieuws: wat je nu ook doet, als je even vergelijkt, vind je waarschijnlijk een manier om meer te doen.

Steunt het alleen wat bewezen werkt?

Nee. Sommige mensen kiezen voor aanpakken met sterk bewijs, zoals muskietennetten tegen malaria. Anderen steunen werk dat onzekerder is maar veel meer kan opleveren als het slaagt, zoals een nieuw vaccin ontwikkelen of geavanceerde AI veiliger maken.

Voor beide is plek. Wat ze delen is zorgvuldig nadenken over de kans van slagen en over hoeveel het oplevert.

Wat als ik het oneens ben met wat effectief altruïsten aanraden?

Dan ben je in goed gezelschap. Effectief altruïsme is een manier van denken, geen vaste lijst met aanbevelingen. Mensen in de community zijn het voortdurend met elkaar oneens over welke problemen en aanpakken het beste zijn.

Conclusies veranderen als er betere argumenten of beter bewijs komt. Heb je doordachte kritiek, dan willen mensen die graag horen.

Hoe vergelijk je heel verschillende soorten goed?

Met moeite, en met bescheidenheid. Binnen de gezondheidszorg bestaan gangbare maten, zoals gewonnen gezonde levensjaren, waarmee je heel verschillende ziektes kunt vergelijken.

Tussen gebieden is het lastiger. Hoe weeg je een kind dat geen malaria krijgt af tegen een kip die uit de kooi komt, of tegen een kleinere kans op een toekomstige pandemie? Onderzoekers werken aan betere methoden. Niemand beweert dat de antwoorden precies zijn, maar een ruwe vergelijking is beter dan geen.

De problemen

Welke problemen, en waarom die?

Aan welke problemen werken mensen?

Aan veel. De drie waar je het meest over hoort zijn wereldwijde gezondheid en armoede, dierenwelzijn, en wereldwijde catastrofale risico's zoals pandemieën en geavanceerde AI.

Er is geen centraal plan. Mensen komen tot verschillende conclusies en werken ook aan allerlei andere dingen, van klimaat tot mentale gezondheid tot beter beleid.

Waarom meer aandacht voor het ene probleem dan voor het andere?

Omdat niemand de tijd of het geld heeft om aan alles te werken. Daarom stellen mensen drie vragen over een probleem. Hoe groot is het? Hoe verwaarloosd is het? En hoe oplosbaar is het?

Bij een probleem dat groot is, weinig aandacht krijgt en waarvoor werkbare oplossingen bestaan, levert jouw extra inzet het meest op.

Waarom wereldwijde gezondheid en armoede?

Elk jaar sterven nog miljoenen mensen aan ziektes die we kunnen voorkomen of behandelen, en nog veel meer mensen leven in extreme armoede. Er bestaan goed onderzochte manieren om te helpen die per persoon heel weinig kosten.

De beste daarvan doen per euro veel meer goed dan gemiddelde. Onderzoekers van GiveWell schatten dat hun topdoelen een leven redden voor ongeveer 3.500 tot 5.500 dollar.

Waarom dierenwelzijn?

Elk jaar worden meer dan 80 miljard landdieren gefokt en gedood voor voedsel, en nog veel meer vissen. De meeste leven in de vee-industrie, in omstandigheden die veel leed veroorzaken.

Er zijn effectieve manieren om dat te verbeteren, zoals campagnes voor betere welzijnsnormen en werk aan alternatieve eiwitten. Toch gaat er heel weinig geld naartoe, vergeleken met de omvang van het probleem.

Waarom risico's van kunstmatige intelligentie?

AI wordt snel krachtiger. Dat kan enorme voordelen opleveren, maar ook ernstige schade, door misbruik of door systemen die we niet betrouwbaar kunnen beheersen.

Het aantal mensen dat eraan werkt om AI veilig te maken is nog klein, afgezet tegen wat er op het spel staat. Daarom zien velen in de community dit als een gebied waar extra mensen en geld veel verschil maken.

Gaat het alleen om toekomstige generaties?

Nee. Sommige mensen richten zich op problemen van nu, anderen op de verre toekomst, en veel mensen vinden beide belangrijk.

Het argument voor de toekomst is eenvoudig: er worden mogelijk veel meer mensen nog geboren dan er ooit hebben geleefd, en hun leven telt ook. Wie dat aanspreekt, werkt vaak aan risico's die zowel ons als hen kunnen treffen, zoals pandemieën, kernoorlog en onveilige AI.

Kan ik het toepassen op een doel waar ik al om geef?

Ja. Binnen elk doel bereiken sommige aanpakken en organisaties veel meer dan andere, en met bewijs kun je die vinden.

Het loont ook om open te blijven. Wie kijkt naar hoe groot, verwaarloosd en oplosbaar verschillende problemen zijn, ontdekt soms dat tijd of geld meer oplevert op een plek waar je nog niet aan had gedacht.

Kritiek

De bezwaren die we het vaakst horen

Gaat het alleen om geld verdienen en weggeven?

Nee. Geven is één manier om te helpen. Andere zijn direct aan een probleem werken, onderzoek doen, beleid beïnvloeden of vrijwilligerswerk.

In de beginjaren kreeg 'earning to give' (een goedbetaalde baan nemen om meer te kunnen doneren) meer aandacht dan het verdiende. Het was altijd één optie tussen vele, en loopbaanadvies in de community gaat nu over veel meer routes.

Is het hetzelfde als utilitarisme?

Nee. Veel utilitaristen voelen zich thuis bij effectief altruïsme, maar dat geldt ook voor mensen die denken in plichten, deugden, rechten of vanuit hun geloof. Het zegt niet dat het doel de middelen heiligt, en het praat schade aan mensen voor een hoger doel niet goed.

Je hoeft maar twee dingen te onderschrijven: dat anderen helpen belangrijk is, en dat meer helpen beter is dan minder, als de rest gelijk blijft.

Heeft het geen oog voor systeemverandering?

Meer dan critici denken. Het klopt dat veel mensen de voorkeur geven aan interventies waarvan je het resultaat kunt meten en vergelijken. Maar veel werk in de community gaat juist over systemen veranderen: beleid, regelgeving, onderzoek en belangenbehartiging. Een voorbeeld is samenwerken met overheden om lood uit verf te krijgen.

Wat je minder ziet, is werk dat hele systemen wil vervangen, zoals het kapitalisme. Dat komt deels doordat zo moeilijk te zeggen is of het zou werken, en wat het verder teweegbrengt.

Wat als iedereen dit deed? Raken andere doelen dan niet in de vergetelheid?

Het advies verandert mee met de wereld. Als een verwaarloosd probleem ruim aandacht en geld zou krijgen, levert extra hulp daar minder op, en kijken mensen terecht ergens anders.

Zover is het nog lang niet. De problemen waar de community aan werkt, komen nog altijd mensen en geld tekort.

Is het niet kil en berekenend?

Het begint met betrokkenheid. Mensen doen mee omdat leed dat te voorkomen is hen raakt. Daarna gaan ze rekenen, omdat ze willen dat hun hulp zo veel mogelijk anderen bereikt.

De cijfers staan in dienst van het medeleven. Ze komen er niet voor in de plaats.

Vraagt het niet te veel van je?

Hoeveel je doet, bepaal je zelf. Effectief altruïsme gaat erom dat wat je geeft, in tijd of geld, meer oplevert. Er is geen ondergrens.

Niemand heeft er iets aan als je jezelf uitput. De meeste mensen in de community hebben een gewoon leven, met hobby's, vrienden en familie, en velen zeggen dat zo goed doen hun juist voldoening geeft.

Moeten we niet eerst mensen in Nederland helpen?

Er is niets mis met dicht bij huis helpen, en veel mensen in de community doen allebei. Maar een euro komt veel verder in een land met lage inkomens, waar basale zorg een fractie kost van wat ze hier kost.

Mensen dichtbij zijn niet minder belangrijk. Dezelfde gift helpt elders alleen meer mensen.

Werkt ontwikkelingshulp eigenlijk wel?

Een deel werkt opvallend goed en veel werkt niet. Juist om dat verschil gaat het: omdat het gat tussen de beste en de gemiddelde hulp zo groot is, loont het om de beste te zoeken.

En hulp is maar één route. Ook met onderzoek, beleid en nieuwe organisaties kun je veel goed doen.

Gaat het erom de goedkoopste optie te kiezen?

Nee. Het gaat om hoeveel goed elke euro doet, en een goedkoop programma dat niets bereikt is geen goede besteding. Soms is de beste optie duur en toch de moeite waard.

Is dit niet de taak van overheden en miljardairs?

Zij spelen een grote rol, en veel mensen in de community werken eraan om overheden en grote fondsen hun geld beter te laten besteden. Maar ze dekken niet alles, en er is veel meer nodig dan zij geven.

Individuele donateurs steunen bovendien dingen die grote instellingen over het hoofd zien of niet kunnen steunen. De nuttige vraag is dus niet wie zou moeten betalen, maar wat jouw eigen bijdrage kan doen.

Hebben de mensen die geholpen worden er iets over te zeggen?

Dat hoort zo te zijn, en hulp die aan hen voorbijgaat werkt meestal slechter. Organisaties pakken dit verschillend aan. GiveDirectly geeft geld en laat de keuzes aan de ontvangers. Andere vragen mensen wat ze waardevol vinden, of bieden dingen zoals vaccins, waarvan het nut zelden ter discussie staat.

Het is lastiger als je de betrokkenen niets kunt vragen, zoals bij dieren of bij mensen die nog niet geboren zijn. Dan doen onderzoekers hun best om te bepalen wat zij zouden willen.

Verwaarloost het wat moeilijk te meten is?

Dat risico is reëel, en mensen in de community nemen het serieus. Als je alleen telt wat makkelijk te tellen is, mis je belangrijk werk.

Meten is één hulpmiddel tussen andere. Je kunt geen experiment doen met het voorkomen van een pandemie, en toch werken veel mensen daar juist aan. Zij redeneren over hoe erg de uitkomst kan zijn, hoe waarschijnlijk die is, en hoe een project verschil moet gaan maken.

Is de community niet te eenzijdig?

Ze is minder divers dan zou moeten. De beweging begon op universiteiten in rijke landen, en uit enquêtes blijkt dat ze nog steeds vooral hoogopgeleid, welgesteld en niet-religieus is.

Dat verandert naarmate ze groeit, en de opvattingen in de community lopen meer uiteen dan je zou verwachten, over politiek, geloof en hoe je leeft. We willen dat mensen met elke achtergrond zich bij ons welkom voelen. Is dat niet zo, dan horen we het graag.

Wie heeft de leiding over effectief altruïsme?

Niemand. Het is een los netwerk van lokale groepen, onderzoekers, goede doelen en individuen die een paar principes delen en het over de uitwerking vaak oneens zijn. Je meldt je nergens aan en er bestaat geen lidmaatschap.

Sommige organisaties ondersteunen de community. Het Centre for Effective Altruism organiseert conferenties en helpt groepen wereldwijd, en EA Nederland doet dat werk hier. Geen van ons spreekt namens iedereen.

Loopbaan

Goed doen met je werk

Wat is een loopbaan met impact?

Een loopbaan waarin je werk helpt een belangrijk probleem op te lossen dat meer mensen, geld of onderzoek nodig heeft. Dat kan door zelf aan het probleem te werken, of door de mensen te ondersteunen die dat doen.

Moet ik bij een effectief-altruïsme-organisatie werken?

Nee. De meeste mensen die veel goed doen, werken daar niet. Je kunt impact hebben bij de overheid, in onderzoek, in het bedrijfsleven of bij elke organisatie die aan iets belangrijks werkt, en daarnaast door te geven of vrijwilligerswerk te doen.

Kan ik overstappen zonder opnieuw te beginnen?

Vaak wel. Organisaties die aan urgente problemen werken, hebben de vaardigheden nodig die je al hebt: operations, financiën, software, communicatie, onderzoek, leidinggeven.

Een goede eerste stap is praten met mensen die de overstap al maakten. Daar is onze community voor een groot deel voor.

Waar vind ik vacatures?

Onze vacaturebank verzamelt banen, stages en programma's met impact die je in of vanuit Nederland kunt doen.

Kan iemand met me meedenken?

Ja. Plan een gratis videogesprek met ons team, dan bespreken we waar je staat en wat een volgende stap kan zijn. Wil je er dieper op ingaan, dan biedt Probably Good gratis persoonlijk loopbaanadvies.

Geven

Geven vanuit Nederland

Ik betaal al belasting. Waarom zou ik meer geven?

Wat je met je geld doet, bepaal je zelf. Maar belasting betaalt vooral voor dingen in Nederland, en sommige van de grootste problemen in de wereld zijn problemen die overheden niet goed kunnen oplossen. Juist daar kan geven veel doen.

Als je ruimte hebt om te geven en dat wilt, is het logisch om te geven waar het het meest helpt.

Wat als ik niet veel kan missen?

Geef dan wat goed voelt, of voorlopig niets. Je moet jezelf niet in de problemen brengen om te doneren, en er zijn andere manieren om te helpen.

Kleine giften tellen wel. En misschien ben je rijker dan je denkt: een alleenstaande met een modaal Nederlands salaris is rijker dan ongeveer 97% van de wereldbevolking.

Hoe weet ik waar mijn donatie het meest helpt?

Dat hoef je niet zelf uit te zoeken. Onafhankelijke beoordelaars besteden duizenden uren per jaar aan het vergelijken van goede doelen en publiceren wat ze vinden: GiveWell voor wereldwijde gezondheid, Animal Charity Evaluators voor dieren, Giving Green voor klimaat.

Hoe geef ik effectief vanuit Nederland?

Het eenvoudigst gaat het via Doneer Effectief. Dat is een Nederlandse stichting zonder winstoogmerk waar je op één plek, in euro's, geeft aan bewezen, zeer effectieve goede doelen. De doelen zijn gekozen op basis van onafhankelijke beoordelaars, en de stichting is erkend als ANBI.

Doe je het liever samen, dan brengt De Geefrevolutie gevers bij elkaar, bij borrels, diners en lezingen. Het is ontspannen en je hoeft geen vast bedrag te geven.

Zijn mijn giften aftrekbaar van de belasting?

Vaak wel. Giften aan een ANBI kun je aftrekken van je inkomstenbelasting. Eenmalige giften tellen pas mee boven een drempel. Leg je schriftelijk vast dat je minstens vijf jaar elk jaar een vast bedrag geeft, dan is de hele gift aftrekbaar.

Onze geefgids legt beide routes uit. Kijk bij de Belastingdienst voor de actuele regels.

Geef ik aan één goed doel of aan een fonds?

Allebei kan. Geef je direct aan een goed doel, dan kies je het zelf. Bij een fonds wordt je gift samengevoegd met die van anderen en bepalen experts waar die op dat moment het hardst nodig is. Handig als je het onderzoek liever niet zelf volgt.

GiveWell, Animal Charity Evaluators, Giving Green en Effective Altruism Funds hebben allemaal fondsen.

Wat is de 10% Pledge?

Een openbare belofte om 10% van je inkomen te geven aan de goede doelen waarvan jij denkt dat ze het meeste goed doen. Wereldwijd deden meer dan 10.000 mensen die belofte via Giving What We Can, onder wie honderden in Nederland. Er is ook een proefbelofte als je kleiner wilt beginnen.

Meedoen

Effectief altruïsme in Nederland

Wat is EA Nederland?

Wij zijn de landelijke organisatie voor effectief altruïsme in Nederland. We helpen mensen de ideeën te leren kennen, elkaar te ontmoeten en ermee aan de slag te gaan.

Het begon in 2017 met een kleine groep. Nu doen honderden mensen mee, in negen steden en online. We geven de EA Fellowship en een korte online cursus, organiseren evenementen, ondersteunen lokale groepen, houden een vacaturebank bij en hebben een coworkingruimte in Amsterdam.

Lees verder

Wat heeft effectief altruïsme tot nu toe bereikt?

Een paar voorbeelden. Donateurs die het onderzoek van GiveWell volgden, betaalden werk dat naar schatting honderdduizenden levens heeft gered. Ambitious Impact richtte meer dan 40 goede doelen op. De Open Wing Alliance hielp sinds 2013 250 miljoen kippen meer uit de kooi te krijgen.

In Nederland kwamen onder meer Doneer Effectief, De Geefrevolutie, The School for Moral Ambition en Safe AI Netherlands uit de community voort.

Waarom zou ik me bij een community aansluiten?

Je kunt in je eentje veel goed doen. Maar de meeste mensen vinden het makkelijker, en leuker, met anderen. Je leert sneller, je hoort over kansen, je krijgt eerlijke feedback op je plannen en je blijft gemotiveerd.

Er is geen lidmaatschap en je hoeft niets te tekenen. Kom een keer langs en kijk of het bij je past.

Waar kan ik mensen ontmoeten?

Er zijn lokale groepen en studentengroepen in negen Nederlandse steden, en lezingen, workshops en borrels door het hele land. Zoek je een plek om te werken tussen gelijkgestemden, dan kun je een plek aanvragen in onze coworkingruimte in Amsterdam.

Waar begin ik?

Heb je een paar uur, volg dan onze korte online cursus. Die is gratis en in het Engels, je doet hem in je eigen tempo en je hoeft je niet aan te melden.

Wil je dieper gaan, meld je dan aan voor de EA Fellowship: vijf weken in een kleine groep met een ervaren begeleider, waarin je werkt aan een echte keuze over je loopbaan of je donaties. Gratis, maar selectief.

Moet ik mezelf effectief altruïst noemen?

Nee. Veel mensen die naar onze evenementen komen of deze ideeën gebruiken, noemen zichzelf niet zo, en dat is prima. Gebruik wat je nuttig vindt.

Mijn vraag staat er niet bij. Aan wie kan ik die stellen?

Aan ons. Plan een gesprek met ons team of stuur ons een bericht. Voor inhoudelijke vragen kun je ook terecht bij de bredere community op het Effective Altruism Forum (Engels).

Heb je nog een vraag?

Stel hem aan ons. In een kort videogesprek praten we graag met je over een twijfel, een bezwaar of je volgende stap.

De vragen volgen de FAQ van het Centre for Effective Altruism. De antwoorden zijn van ons.