Sam Bankman-Fried, FTX en effectief altruïsme

Effectief Altruïsme Nederland veroordeelt de daden van Sam Bankman-Fried en Caroline Ellison, en de schade die zij hebben aangericht, ten zeerste. Deze pagina bespreekt kort het FTX-schandaal, hoe Bankman-Fried verbonden was met effectief altruïsme, hoe de beweging op de misdrijven heeft gereageerd en wat het betekende voor EA Nederland.

Sam Bankman-Fried is de in ongenade gevallen oprichter van de cryptobeurs FTX. In 2022 kreeg effectief altruïsme veel publieke aandacht vanwege de banden van Bankman-Fried met de beweging en de gemeenschap. FTX ging in 2022 failliet nadat het zich klantengeld onrechtmatig had toegeëigend om te investeren in het daaraan gelieerde hedgefonds Alameda Research. Bankman-Fried zit momenteel een gevangenisstraf van 25 jaar uit voor fraude, samenzwering en witwassen. Caroline Ellison, de CEO van Alameda Research, werd eveneens veroordeeld tot twee jaar cel nadat zij schuld had bekend aan fraude.

De ineenstorting van FTX richtte ernstige schade aan bij klanten en investeerders. De grote investeerders van FTX verloren elk honderden miljoenen dollars. Veel bedrijven met banden met FTX, zoals Genesis Global Capital en BlockFi, gingen ook ten onder. Het nieuwe management dat FTX na de ineenstorting overnam, wist uiteindelijk 14 tot 16 miljard dollar aan bezittingen terug te halen. Daardoor kon bijna elke klant van FTX 100% plus rente terugkrijgen. Maar in de tussentijd konden deze klanten jarenlang niet bij hun geld, en kregen ze alleen de dollarwaarde van hun crypto plus rente vergoed, terwijl veel cryptomunten, zoals bitcoin, in die periode twee tot drie keer zo veel waard waren geworden.

De geschiedenis van Bankman-Fried met effectief altruïsme

Bankman-Fried noemde effectief altruïsme publiekelijk als de reden dat hij rijkdom nastreefde en de cryptowereld in ging.

In 2012 ontmoette Bankman-Fried William MacAskill, een van de intellectuele grondleggers van de effectief-altruïsmebeweging. MacAskill liet Bankman-Fried kennismaken met het idee van ‘earning to give’. Earning to give betekent dat je kiest voor een goedbetaalde carrière zodat je een groot deel van je inkomen aan goede doelen kunt geven, bijvoorbeeld door te werken als financieel handelaar, software-engineer of managementconsultant. Veel organisaties binnen de effectief-altruïsmebeweging hebben uitgebreid over earning to give geschreven. 80,000 Hours raadt af om schadelijke banen te nemen om te kunnen geven, ook als ze lucratief zijn.

Bankman-Fried probeerde verschillende carrièrepaden uit en werkte onder meer twee maanden bij het Centre for Effective Altruism. In 2017 richtte hij Alameda Research op (een hedgefonds dat in cryptovaluta handelde) en in 2018 FTX (een beurs waar mensen cryptovaluta kochten en verkochten). Hij zei dat hij deze bedrijven had opgericht om geld te verdienen dat hij vervolgens kon weggeven.

Alameda Research en FTX leken enorm succesvol. Het vermogen van Bankman-Fried bereikte een piek van 26 miljard dollar. Hij richtte het FTX Future Fund op om zijn miljarden weg te geven aan doelen zoals paraatheid voor pandemieën, AI-veiligheid en steun aan de effectief-altruïsmebeweging. Volgens een artikel in Forbes beweerde het FTX Future Fund dat het tegen de tijd dat FTX instortte naar schatting 190 miljoen dollar had gedoneerd. Bankman-Fried sprak zich ook publiekelijk uit voor effectief altruïsme, earning to give en het belang van het beschermen van de mensheid tegen ernstige dreigingen, zoals risico’s van AI en zware pandemieën.

Helaas speelden veel mensen binnen de effectief-altruïsmebeweging een rol bij het promoten van Bankman-Fried. Sommige effectief-altruïstische organisaties noemden hem als voorbeeld van iemand die met succes aan earning to give deed, waardoor hij voor het publiek mogelijk geloofwaardiger en betrouwbaarder leek. Veel effectief-altruïstische organisaties namen geld aan van Bankman-Fried. Zo ontving Effective Ventures (Effective Ventures UK en Effective Ventures US, waaronder projecten als het Centre for Effective Altruism vielen) in 2022 $26.786.503 van FTX en de FTX Foundation. EA Nederland heeft nooit rechtstreeks geld ontvangen van FTX, het FTX Future Fund of Bankman-Fried, maar wordt wel gefinancierd door het Centre for Effective Altruism, dat destijds onder Effective Ventures viel.

Waarschuwingssignalen en ineenstorting

Achteraf gezien maakten mensen en organisaties binnen de effectief-altruïstische gemeenschap inschattingsfouten door kritiekloos geld van Bankman-Fried aan te nemen en hem te steunen en te promoten. Enkele vroege medewerkers van Alameda Research, die verbonden waren met effectief altruïsme, stapten op vanwege twijfels over de gebrekkige boekhouding en het slechte risicobeheer; dat waren vroege waarschuwingssignalen over FTX. Sommige effectief-altruïstische non-profitorganisaties raakten afhankelijk van Bankman-Fried als hun belangrijkste financieringsbron en onderwierpen hem niet aan voldoende kritisch onderzoek.

Toen de fraude aan het licht kwam, werden veel donaties van het FTX Future Fund teruggegeven aan de mensen aan wie FTX geld verschuldigd was. Na de ineenstorting trof Effective Ventures schikkingen met de failliete boedel van FTX. Als onderdeel daarvan betaalde Effective Ventures $26.786.503 aan de failliete boedel van FTX: een bedrag gelijk aan 100% van het geld dat de entiteiten in 2022 van FTX en de FTX Foundation hadden ontvangen. Als er via CEA ooit FTX-geld bij EA Nederland terecht is gekomen, is dat dus ook terugbetaald. Effective Ventures liet ook een onafhankelijk onderzoek doen naar de relatie van de organisatie met FTX. Daarin werd geen bewijs gevonden dat iemand bij Effective Ventures van de fraude wist. Veel prominente mensen in de effectief-altruïstische gemeenschap, onder wie MacAskill, hebben publiekelijk gereflecteerd op de lessen die zij uit de ineenstorting van FTX hebben getrokken; andere reflecties lees je hier op het Effective Altruism Forum.

Wat dit betekent voor effectief altruïsme

Effectief altruïsme biedt mensen, als onderzoeksveld en als praktische beweging, een kader en een reeks principes om na te denken over hoe ze hun middelen kunnen inzetten om anderen zo veel mogelijk te helpen. Het gedrag van Bankman-Fried ging in tegen waarden die centraal staan in effectief altruïsme, zoals eerlijkheid, bescheidenheid, integriteit en zorg voor anderen. In de jaren daarna hebben leiders in de effectief-altruïsmebeweging de daden van Bankman-Fried consequent veroordeeld.

Sommige critici stellen dat ideeën die gangbaar zijn binnen effectief altruïsme, zoals redeneren in termen van verwachte waarde, aan zijn daden hebben bijgedragen. Over risico wordt binnen de beweging verschillend gedacht, en MacAskill en anderen hebben betoogd dat goed doen ook betekent dat je gewone morele regels respecteert, zoals eerlijkheid.

Effectief altruïsme is een diverse beweging van veel verschillende mensen en organisaties. Hoewel velen in de gemeenschap fouten maakten door Bankman-Fried te vertrouwen, doen zijn daden niets af aan de vele goede daden van mensen in de hele beweging, zoals mensen die 10% van hun inkomen doneren aan de Against Malaria Foundation, die campagne voeren voor betere omstandigheden voor legkippen, of die technologieën ontwikkelen om ons beter voor te bereiden op de volgende pandemie.

Heb je vragen over FTX en effectief altruïsme, of wil je er gewoon over praten? Neem contact met ons op. Wil je eerst meer weten over wat effectief altruïsme is? Lees dan Wat is effectief altruïsme?

Laatst bijgewerkt: november 2026. Vertaald en bewerkt met toestemming van de pagina van het Centre for Effective Altruism over FTX.